Publikacje: Recenzje

Diabeł w Przeworsku nie taki straszny – przeworskie demony z szuflady Katarzyny Ignas

Diabeł w Przeworsku nie taki straszny – przeworskie demony z szuflady Katarzyny Ignas

Materiał do tematu leżał przez dłuższy czas w szufladzie z powodu jego niszowości – przyznaje Katarzyna Ignas – autorka publikacji Topiec, błąd, lizibożek i dzidko. Relikty ludowych wierzeń demonologicznych z okolic Przeworska. We wstępie do książki, będącej jednocześnie komentarzem do wystawy pod tymże tytułem, autorka podkreśla, że podejmując się opracowania kierowała nią przede wszystkim chęć zwrócenia się ku lokalnej kulturze duchowej i wiedzy ludowej, zachowanych w przekazach ustnych.

Chrystus w drodze. Wizerunki postaci Jezusa Chrystusa w tradycji ludowej

Chrystus w drodze. Wizerunki postaci Jezusa Chrystusa w tradycji ludowej

Jak zauważa sam autor Jarosław Eichstaedt w publikacji Ludowy wizerunek Jezusa Chrystusa, postać Chrystusa nie była do tej pory w centrum zainteresowania badaczy kultury tradycyjnej. Z całą pewnością częściej opisywaną, bo też częściej gloryfikowaną w tradycyjnej polskiej religijności, była i jest postać Matki Boskiej. To „kult maryjny był począwszy od późnego średniowiecza, wyjątkowo mocno w Polsce rozwinięty i silniejszy niż w innych krajach europejskich”. Wspomniane wydawnictwo stara się zmniejszyć zaistniałą dysproporcję.

Rozkopaczewskie pieśni opracowane przez Mariana Chyżyńskiego

Rozkopaczewskie pieśni opracowane przez Mariana Chyżyńskiego

Nakładem lubelskiego Wydawnictwa Muzycznego POLIHYMNIA ukazało się opracowanie Mariana Chyżyńskiego zatytułowane Przekazane dziedzictwo. Unikatowe pieśni z Rozkopaczewa. Otwiera je krótki szkic Ocalanie dziedzictwa, przedstawiający trudną sytuację muzyki ludowej po zmianach społeczno-politycznych, które nastąpiły w Polsce po II wojnie światowej. Autor tegoż wstępu (niestety wydawca nie poinformował, kto nim jest) krytycznie odniósł się do, jak to nazwał, „tzw. ludowych zespołów pieśni i tańca” i podkreślił, że ich „repertuar nie miał żadnego związku z tradycyjną polską kulturą ludową”.

Lubelskie pieśni „za Obrazem” w opracowaniu Agaty Kusto

Lubelskie pieśni „za Obrazem” w opracowaniu Agaty Kusto

Niezwykle ważną częścią pobożności na ziemiach polskich jest kult maryjny. Wydaje się, że dziś nie da się mówić o religijnej spuściźnie kulturowej, bez nawiązana do postaci Bogurodzicy. Wraz z rozwojem różnorodnych form tego kultu, a zwłaszcza „zejściem ich pod strzechy”, zauważamy wzmożoną działalność, cechującą się przenikaniem wzajemnych wpływów twórczości profesjonalnej i ludowej. Ta ostatnia to zarówno adaptacje, jak i oryginalna twórczość własna.

Jak rozmawiać o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego?

Jak rozmawiać o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego?

W tym roku mija sześć lat od momentu, w którym Polska ratyfikowała akt prawa międzynarodowego, jakim jest Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku. Ratyfikacja konwencji oznaczała jednocześnie przyjęcie zobowiązania do zbudowania takiego systemu ochrony, który umożliwiłby jak najszersze włączanie w proces ochrony samych depozytariuszy, a jednocześnie by idee ochrony propagować w jak najszerszych kręgach naukowych i regionalistycznych.

Pamięć smaków. Tradycje kulinarne w powiecie radzyńskim

Pamięć smaków. Tradycje kulinarne w powiecie radzyńskim

Pamięć smaków. Tradycje kulinarne w Powiecie Radzyńskim (południowe Podlasie) to praca zbiorowa pod red. Jolanty Bilskiej (Radzyń Podlaski 2016, 50 s.), prezentujący przepisy i tradycje kulinarne regionu. Powstał w ramach projektu, zrealizowanego przez Radzyńskie Stowarzyszenie Inicjatyw Edukacyjnych przy Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jana Pawła II w Radzyniu Podlaskim i Starostwo Powiatowe w Radzyniu Podlaskim pod patronatem Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu Marii Curie- Skłodowskiej w Lublinie.

„Etnografia” – unikatowe dzieło Profesora Mariana Pokropka

„Etnografia” – unikatowe dzieło Profesora Mariana Pokropka

W ostatnich latach rynek wydawniczy dotyczący polskiej kultury ludowej wyraźnie wzrastał, jednakże od dawna nie pojawiło się dzieło o randze opracowania Mariana Pokropka.[1] Zamysł autorski był dalece skromniejszy. W pierwszej wersji miał to być tylko skrypt dla studentów archeologii. Jednak w ostatecznej realizacji powstało dzieło wybitne i to w różnych odniesieniach.

Współczesne świętowanie na Górnym Śląsku

Współczesne świętowanie na Górnym Śląsku

W 2018 roku ukazała się nowa publikacja zatytułowana Czas niezwykły. Obrzędowość doroczna na Górnym Śląsku wydana przez Regionalny Instytut Kultury w Katowicach. Książka jest jednym z efektów rzeczowych realizowanego przez tę instytucję projektu pod nazwą Mapa Obrzędowa Górnego Śląska, którego zadaniem była dokumentacja żywych zwyczajów i obrzędów dorocznych na terenie tej części historycznej ziemi górnośląskiej, która leży współcześnie w granicach administracyjnych województwa śląskiego i opolskiego.

Nadbużańskie tradycje tkackie w albumie Bożenny Pawliny-Maksymiuk „Perebory”

Nadbużańskie tradycje tkackie w albumie Bożenny Pawliny-Maksymiuk „Perebory”

Stan badań nad pereborami [1] – tradycyjną techniką tkania wybieraną, wykonywaną w Polsce na terenach północno-wschodniej Lubelszczyzny – wzbogacił się w 2019 roku o publikację Bożenny Pawliny-Maksymiuk zatytułowaną Perebory. Nadbużańskie tradycje tkackie. Tę 104-stronicową książkę albumową firmuje założony i prowadzony przez autorkę Nadbużański Uniwersytet Ludowy, mający siedzibę w Husince (pow. Biała Podlaska).

Echa przeszłości czy żywa tradycja Górnego Śląska?

Echa przeszłości czy żywa tradycja Górnego Śląska?

Jak wyjaśnia we Wstępie Krystyna Pieronkiewicz-Pieczko, redaktorka tomu 4 „Śląskich Prac Etnograficznych” o śląskich zwyczajach i obrzędach dorocznych w procesie przemian, „jest [on] poświęcony tym zwyczajom i obrzędom Górnego Śląska (rozumianego w jego historycznych granicach), które mają długą tradycję i nadal funkcjonują w społecznościach wsi oraz miast, a także nowym zwyczajom” (s. 5), powstającym we współczesnej kulturze.

Śląska mądrość ludowa według Doroty Simonides

Śląska mądrość ludowa według Doroty Simonides

Z badań nad górnośląskim dziedzictwem kulturowym. Korzenie śląskiej kultury ludowej. Życie wpisane w cykl czterech pór roku. Wspólnota radości. Jesień życia i jego kres. Lecznictwo ludowe. Przyroda w wierzeniach ludowych. Człowiek pokonuje demony. Oto tytuły rozdziałów najnowszej książki Doroty Simonides.

Rzeźby gliniane Władysławy Prucnal

Rzeźby gliniane Władysławy Prucnal

Ponad 60 lat pracy twórczej Władysławy Prucnal, urodzonej w 1935 roku w Medyni Głogowskiej (pow. Łańcut), zostało uhonorowane w sposób doskonały: biografią autorstwa Christine Rickards-Rostworowskiej. Angielka, historyczka sztuki i biografka, opisuje twórczość i sylwetkę W. Prucnal jako fenomen.

Obrzędowość doroczna południowo-wschodniej Polski według Andrzeja Karczmarzewskiego

Obrzędowość doroczna południowo-wschodniej Polski według Andrzeja Karczmarzewskiego

W 2011 roku ukazała się publikacja, łącząca formułę monografii naukowej i bogato ilustrowanego albumu, dotycząca polskiej obrzędowości dorocznej. Autorem książki zatytułowanej Ludowe obrzędy doroczne w Polsce południowo-wschodniej jest Andrzej Karczmarzewski, badacz kultury tradycyjnej, etnograf i wieloletni kustosz Muzeum Etnograficznego im. Franciszka Kotuli w Rzeszowie.

O folklorze pieśniowym Zaolzia

O folklorze pieśniowym Zaolzia

Problematyką kultury muzycznej na tle kultury regionalnej, przy równoczesnym przedstawieniu wydarzeń historycznych i politycznych, podjęła się Magdalena Szyndler prezentując swój materiał w pracy Folklor pieśniowy Zaolzia. Uwarunkowania, typologia i funkcje. Publikacja została wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w 2011 roku.

O arcydziełach podlaskich tkaczek

W ramach tego programu Muzeum Podlaskie w Białymstoku wydało w 2009 roku publikację Tkanina dwuosnowowa z tekstem Wojciecha Kowalczuka i fotografiami Andrzeja Sokólskiego i Piotra Męcika. Jest to jeden z pomysłów tej placówki na promocję sztuki ludowej i zbiorów muzealnych, dający możliwość poznania osobliwości tego terenu – tkaniny dwuosnowowej.

Powracające wspomnienia Janiny Radomskiej z Radzięcina

Zbiór prozy Janiny Radomskiej, zatytułowany Powracające wspomnienia, to kolejna publikacja wydana w serii Biblioteki “Dziedzictwo” Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Po wzięciu do ręki tego wydawnictwa uwagę czytelnika przykuwają zrazu zamieszczone na jego końcu fotografie – odkrywające jeszcze przed rozpoczęciem lektury, kim jest Autorka.