Stefan Sidoruk – poeta i prozaik

Tekst: dr Donat Niewiadomski

Stefan Sidoruk – artysta wszechstronny i oryginalny: poeta, prozaik, autor widowisk teatralnych, malarz i twórca realizujący się w dziedzinie korzenioplastyk. Urodził się 3 sierpnia w 1919 roku w Stawkach koło Włodawy. Pochodzi z rodziny chłopskiej, ukończył 7 klas szkoły powszechnej i kursy rolnicze. Przez wiele lat pracował jako robotnik leśny, pszczelarz, sadownik oraz prowadził własne gospodarstwo. Był również sołtysem, radnym gminnym, a także korespondentem Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, prowadził punkt biblioteczny.

Stefan Sidoruk, fot. Paweł OnochinCałe swoje życie artysta związał z kresową ziemią nadbużańską. Stała się ona jego “małą ojczyzną”, dlatego w jego twórczości wielokrotnie powraca jej motyw.

Tak pisze o “swojej ziemi” w najwnowszym tomiku Oblicza Kresów (Lublin 2009): Już jedynie tu, gdzie mieszkam, jest wschodni brzeg Europy, nie na Uralu. Tu są właśnie Kresy, gdzie bicie serca łączy w jedno, a stykanie się wielu narodowości tworzy ludzi wyjatkowych. A gdy widzimy w wyobraźni tamta matkę, piorącą nad rzeką brzozową kijanką, robi nam się cieplej na duszy. A gdy w przydrożnej kapliczce zapachnie płonąca świeczka – odczuwamy napływ czegoś dobrego, chyba pokory. A gdy księżyc położy świetlaną kładkę, jednocząc oba brzegi, to myślimy – niechby tak i pozostało. Kresy to ziemia gadająca radością, nawiedzona również rozpaczą i tęsknotą, a gdy ktoś pisze o niej z licentia poetica, to przyznajmy mu zupełną rację: Nocna godzina do marzeń wabi, na wspomnień fali na Kresy niesie, wszak nawet drzewo, które się przesadzi, zawsze pamięta o dawnym lesie.

Stefan Sidoruk pisze od lat szkolnych, intensywnie od 1947 r., w języku polskim i ukraińskim. Zadebiutował w 1972 roku w jednodniówce “Ziemia Chełmska”.

Jego teksty wielokrotnie ukazywały się na łamach prasy i w wielu antologiach. Wśród zbiorów indywidualnych warto wymienić: Nad Bugom, Warszawa 1983 (edycja w języku ukraińskim); Pod skorzyną, pod jesionami, Lublin 1988; Nadbużańskie opowieści, Chełm 1998; Czas zmienia konie w biegu, Chełm 2003; Gwiazdy nad strzechą, Lublin 2005, Oblicza Kresów Lublin 2009 i in.

Twórczość literacka Stefana Sidoruka jest niezwykle różnorodna. Jego dorobek pisarski tworzą liryki, opowiadania, opowieści, gawędy, anegdoty, podania, opowieści wierzeniowe i wspomnieniowe, zapisy zwyczajów, obrzędów, sztuki sceniczne, felietony oraz teksty publicystyczne.

Stefan Sidoruk jest wielokrotnym laureatem Konkursu Literackiego im. Jana Pocka; otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski i odznakę “Zasłużony działacz kultury”, w 2002 r. otrzymał prestiżową nagrodę im. Oskara Kolberg. Jest członkiem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Chełmskiej i od 1974 roku Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

ZAGON MATKI

Stara, zszarzała jak jej zagon,
matka schylona nad lnu łanem,
tylko jej oczy prześwitują jasną pogodą,
niebem lnianym.

Chwilami, by odpocząc nieco,
opiera się o szorstki trzonek,
lecz sen zmęczeniem ją otacza,
i pęta ruchy jak postronek.

I matce szepcze badyl z miedzy,
zastygły niczym na źdźble pszczoła,
że przemijanie obok kroczy,
i zmierzch z zagonu ją odwoła.

Że ją pożegna kiedyś lato,
kukurydziany zmówi pacierz,
lny nie zebrane łzę uronią,
rekwiem odśpiewa ziemia macierz.

1999 r.

***

Stefan Sidoruk zmarł 15 kwietnia 2012 roku.

 

Czytaj: Lublin. „Oblicza Kresów” – promocja nowej książki Stefana Sidoruka

TESTTT