Powrót tradycji wycinankarskiej na Podlasiu

Wycinanka podlaska dekorująca gwiazdę kolędniczą, arch. Dział Etnografii Muzeum Podlaskiego

Wycinanka podlaska dekorująca gwiazdę kolędniczą
arch. Dział Etnografii Muzeum Podlaskiego

Dział Etnografii Muzeum Podlaskiego od 2009 r. realizuje projekt „Wycinanka podlaska. Papier w kulturze ludowej”. W ramach projektu przygotowano wystawy udostępniane w szkołach oraz wiejskich i gminnych ośrodkach kultury na terenie powiatów Bielsk Podlaski i Hajnówka. Pomysłodawcy mają nadzieję, że dzięki temu projektowi kontynuowana będzie tradycja wycinankarska w tym regionie.

Wycinanka należy do charakterystycznych wytworów polskiej sztuki ludowej, a szczytowy okres jej rozwoju przypada na ostatnie dziesięciolecia XIX i początek XX wieku. Stała się ona najtańszą formą dekoracji wykonanej najczęściej we własnym zakresie na wsi, a w wielu regionach centralnej i wschodniej Polski była też umiejętnością powszechną.

Dział Etnografii Muzeum Podlaskiego realizuje od 2009 r. projekt „WYCINANKA PODLASKA. PAPIER W TRADYCYJNEJ KULTURZE LUDOWEJ.”, który obejmuje mało znane tradycje wycinanki określanej w literaturze przedmiotu „podlaską”. W przeszłości różne formy wycinanek występowały na terenie całego Podlasia. Obecnie obszar zainteresowania zjawiskiem ograniczony został do powiatu hajnowskiego oraz wschodniej części powiatu bielskiego zamieszkałych w większości przez wyznawców prawosławia i pokrywającym się ze współczesnym zasięgiem występowania wycinanki dekorującej gwiazdy kolędniczej.

Wycinanka podlaska z okolic Bielska Podlaskiego i Hajnówki praktycznie służyła tylko lokalnej społeczności. Rozwijała się autentycznie w swoich środowiskach lokalnych i poddawana była ocenie miejscowej społeczności. Sztuka utalentowanych wycinankarzy praktycznie nie trafiła do miasta i nie znalazła nowego, miejskiego odbiorcy. To ją wyróżnia wśród wielu znanych ośrodków wycinankarskich w kraju tworzących na potrzeby i pod gusty, nowego, miejskiego odbiorcy.

Dział Etnografii realizując program „Wycinanka podlaska. Papier w kulturze ludowej” w ramach realizowanego projektu przygotował dwa zestawy wystaw oświatowych, które są udostępniane w szkołach oraz wiejskich i gminnych ośrodkach kultury na terenie powiatów Bielsk Podlaski i Hajnówka, popularyzujące dotychczasowy dorobek lokalnej wycinanki. Realizowany program oraz wystawy powstały przy wsparciu finansowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Część ilustracyjna wystawy wzbogacona została fotografiami zabytków oraz zdjęciami pochodzącymi z badań terenowych, które obecnie znajdują się w zbiorach Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, Muzeum Etnograficznego w Krakowie, Muzeum EtnograficzneWycinanka podlaska z okolic Bielska Podlaskiego i Hajnówkigo w Toruniu, Muzeum Kultury Białoruskiej w Hajnówce i Muzeum Podlaskiego w Białymstoku.

Wystawa prezentuje zachowane przykłady tradycji wycinankarskiej. Mamy nadzieję, że zachęci Państwa do poznania lokalnych tradycji, jak też pozwoli odnaleźć wiejskich specjalistów, z pomocą których według miejscowych wzorów kontynuowana będzie tradycja wycinankarska.

Wystawę "Wycinanka podlaska z okolic Bielska Podlaskiego i Hajnówki" można oglądać do końca stycznia w Galerii im. Tamary Sołoniewicz w Narewce.

www.muzeum.bialystok.pl

Źródło: www.wrotapodlasia.pl

TESTTT