Wyniki Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego im. Jana Pocka 2012

W 2012 roku Zarząd Główny Stowarzyszenia Twórców Ludowych ogłosił w formule otwartej XLI edycję Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego im. Jana Pocka. W konkursie wzięło udział 45 pisarzy, którzy nadesłali 39 zestawów poetyckich i 15 zestawów prozatorskich.

W dniu 13 lutego 2013 roku w Lublinie jury obradujące w składzie: mgr Katarzyna Kraczoń, dr Donat Niewiadomski, dr Katarzyna Smyk, I nagrodę w poezji przyznało Floriannie Kiszczak (godło "Czeremcha"), II – Władysławowi Koczotowi ("Powój")i Wandzie Łomnickiej-Dulak ("Okwiat"), III – Alfredzie Magdziak ("Malwa") i Bożenie Ronowskiej ("Mglista"). Wszystkie nagrody w poezji przyznano za zestawy utworów.

Wyróżnieniami w poezji uhonorowano: Jana Czarneckiego ("Wrzos II") – za wiersze Chłopski poeta i Moje powroty, Halinę Graboś ("Wierzba płacząca") – za utwory Na wszystkie świętości i Zrozumieć sny, Elżbietę Marię Grymel ("Malwa I") – za zestaw, Barbarę Kryszczuk ("Józefka") – za wiersze Wieniec dożynkowy i Źródło, Piotra M. Nowaka ("Tarnina I") – za zestaw, Annę Piliszewską ("Dniestr") – za liryki Ballada o chromym grajku i Stare młyny oraz Zofię Roj-Mrozicką ("Skorusa") – za zestaw.

W prozie I nagrodę otrzymała Zofia Przeliorz ("Gynsipympek") – za tekst Górnik ci jo, górnik, II – Florianna Kiszczak ("Czeremcha") – za przekazy Adwentowe wspomnienia i Mirt – roślina na radości i smutki, III- Waleria Prochownik ("Tarnina") – za opowieści Na jarmarku i Świycurki z Grojca oraz Zofia Roj-Mrozicką ("Skorusa") – za teksty Po drugiej stronie tęcy i Pogrzeb.

Wyróżnienia w prozie przyznano: Teresie Dwórznik-Romańskiej ("Waga") – za opowiadanie Rajby, Elżbiecie Marii Grymel ("Ślonsko żymełka") – za przekaz Chlebiczka naszego, powszednigo, dej nom Ponboczku, Krystynie Gudel ("Zapamiętanie") – za tekst Popołudnie dnia piątego, dzień szósty i siódmy oraz Reginie Sobik ("Brzoza") – za opowiadanie Moja wieś.

Zdaniem jury poziom literacki nadesłanych utworów poetyckich i prozatorskich był wyrównany i na ogół wysoki.

W nadesłanych wierszach zaznaczyła się wyraźnie indywidualna perspektywa wypowiedzi, korespondująca z treściami osobistymi, prywatnymi. Nostalgiczno-kultowym przedstawieniom przestrzeni swojego życia, głównie domu rodzinnego i regionu, towarzyszyły często przywoływane z przeszłości postaci najbliższych, zwłaszcza matki. Nie zabrakło nastrojowych opisów natury, sporadycznie pojawiły się oparte na podłożu religijnym refleksje uniwersalne. Zastanawia natomiast znikome zainteresowanie problematyką społeczną a w szerszym wymiarze sprawami współczesności. Śladowo odnotowano teksty, poświęcone patronowi konkursu. Zanikły niemal liryki patriotyczne i autotematyczne.

Uderza biegłość językowa wypowiedzi poetyckich, ich potoczystość, klarowność myślowa, szczerość i zdolność wywoływania wzruszeń. Zwracają uwagę ciekawe metaforyzacje i rozwiązania koncepcyjne, na przykład modyfikacje tradycji kolędowo-pastorałkowej czy świadome nawiązania do poetyki "leśmianowskiej". Można było też spotkać wiersze przeintelektualizowane bądź konwencjonalnie ukazujące wiejską rzeczywistość.

Prozę zdominowały również teksty sprawne warsztatowo, z dobrze poprowadzonymi dialogami, świadomie stosowaną gwarą, spójne kompozycyjnie i interesujące poznawczo, zawierające zaczerpnięty z autopsji bogaty materiał z zakresu duchowej i materialnej kultury ludowej. Wartościowe okazały się szczególnie przekazy, podające w sfabularyzowanej postaci treści wierzeniowe, przypominające dawne zwyczaje oraz obrazki obyczajowe z codziennego życia chłopskiego i opowieści wspomnieniowe. Próba zmierzenia z aktualnymi problemami znalazła ujście w tekstach o zacięciu publicystycznym. W stosunku do kilku wcześniejszych konkursów mniej zauważono natomiast utworów o intencji moralizującej, satyrycznych i anegdotycznych.

Tak jak w kilku ostatnich edycjach dokonano wyłącznie oceny merytorycznej. Ustalono, że wysokość oraz zakres nagród i wyróżnień ustali organizator konkursu odpowiednio do posiadanych środków. Na uwagę zasługuje fakt, że mimo utrzymujących się trudności finansowych, spowodowanych głównie brakiem wsparcia ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz instytucji samorządowych, konkurs jest nadal realizowany dzięki skromnym zasobom Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Według jury Ogólnopolski Konkurs Literacki im. J. Pocka należy kontynuować, ponieważ stał się trwałym czynnikiem ogólnopolskiego życia literackiego, służy ujawnianiu indywidualności twórczych oraz upowszechnianiu wartości kultury ludowej i etosu chłopskiego

Donat Niewiadomski.

TESTTT