Jedlińsk. Ścięcie Śmierci na koniec karnawału

Sciecie smierci

Sciecie smierci

W miejscowości Jedlińsk (powiat radomski) nietypowo świętuje się ostatni
dzień karnawału. W zapustny wtorek od rana na ulice Jedlińska wylegają
przebierańcy, zwani kusakami by wziąć udział w widowisku obrzędowym
„Ścięcie śmierci”.

Widowisko to głęboko zakorzenione w tradycji miejscowości, jest jedynym tego rodzaju obrzędem ludowym w Polsce, odbywające się corocznie w ostatni wtorek karnawału tzw. „kusaki”.

Obrzęd ten w XIX wieku, bardzo rozbudowany, miał nieco odmienny przebieg niż reaktywowany obecnie.

Mianowicie w zapustny wtorek ludność Jedlińska poruszona wiadomością przyniesioną przez Kantego, odźwiernego w kościele, iż śmierć
upiwszy się w kusaki zgubiła kosę w Tocznem (tj. na łąkach Jedlińska nad rzeką Tymianką) i śpi pod Spaloną Groblą. wyrusza prowadzona przez Kantego na podmiejskie łąki, gdzie mocno ją wiąże postronkami, a następnie w triumfalnym pochodzie prowadzi do osiedla.

Powiadomiony o złapaniu śmierci burmistrz wraz z ławnikami oczekiwał na rynku miejskim przybycie niezwykłego orszaku. Rozpoczyna się rozprawa sądowa. Gawiedź oskarża śmierć. Po wysłuchaniu oskarżeń sąd wydaje wyrok, wzywa kata. Kat zajmuje miejsce na placu,
dobywa miecza i groźnie przemawia.

Straszy karami tych, którzy postępować będą niezgodnie z prawem. Po skończonej mowie ścina śmierci głowę, z której sypie się popiół, a z fałdów śmiertelnej koszuli wyskakuje czarny kot – wyobrażenie duszy.

Po ścięciu na szafocie pojawia się anioł ostrzegający wszystkich, iż śmierć nadal zbierać będzie swoje plony. Kat wkłada zwłoki śmierci na sanie, które ciągną dzieci i dorośli. Objechawszy osadę, dostarczają zwłoki burmistrzowi celem spisania aktu zgonu. Po spisaniu aktu sprawiają
śmierci pogrzeb w karczmie – bawiąc się i tańcząc do północy.

Obecnie widowisko odbywa się według wierszowanego XIX – wiecznego opisu autorstwa ks. Jana Kloczkowskiego, ale w swej obecnej formie odbiega od dawnego zwyczaju.

Widowisko „Ścięcie śmierci” jest organizowane przez Gminny Ośrodek Kultury i Kultury Fizycznej od wielu lat w ostatni wtorek karnawału, w tym roku odbędzie się ono 16 lutego 2010 roku.

Impreza rozpoczyna się o godzinie 12.00 od uroczystego przejęcia władzy przez postacie widowiska od urzędującego wójta gminy. Od tego momentu na ulicach Jedlińska pojawiają się różne barwne postacie.

Wszystkie postaci, w tym również kobiece grane są przez mężczyzn. Najliczniejszą grupa przebierańców są diabły. Są również: para młodych, wójt Pardoła, niedźwiedź, policjanci, liczna grupa żydów i prostego ludu, cyganie, rybacy, grajkowie, bębniści i wiele innych barwnych postaci.

Swawole przebierańców to tylko wstęp do właściwego obrzędu Ścięcia Śmierci. Widowisko odbywa się bowiem w godzinach popołudniowych (ok. godz. 15:30). Tego dnia w Jedlińsku można obejrzeć także występy kapel ludowych, wyroby rękodzielnicze na stoiskach wystawionych przez twórców ludowych.

Organizatorzy uważają, że jest to doskonała okazja do przybliżenia ludziom jednego z elementów naszej kultury narodowej. Tego dnia Jedlińsk odwiedza około 3500 osób. Są to mieszkańcy pobliskich regionów, dziennikarze, historycy, etnografowie i turyści z całego kraju.

TESTTT