Laureaci Konkursu Literackiego im. Jana Pocka 2010

W 2010 roku Zarząd Główny Stowarzyszenia Twórców Ludowych rozpisał po raz kolejny w formule otwartej Ogólnopolski Konkurs Literacki im. Jana Pocka. Konkurs cieszył się dużym zainteresowaniem. Wzięło w nim udział 150 pisarzy, którzy nadesłali 110 zestawów poetyckich i 42 zestawy prozatorskie. Z powodów formalnych (niezgodna z regulaminem liczba nadesłanych utworów lub zestawów) z konkursu wyłączono teksty 8 autorów.

W dniu 20 października 2010 roku w Lublinie jury obradujące w składzie: mgr Halina Kosienkowska, dr Donat Niewiadomski, dr Katarzyna Smyk, mgr Katarzyna Kraczoń (sekretarz jury z ramienia Zarządu Głównego Stowarzyszenia Twórców Ludowych), pierwszą nagrodę w poezji, w wysokości 300 złotych, przyznało Zdzisławowi Purchale ("Topór").

Nagrody II stopnia w poezji, po 200 złotych każda, otrzymali: Florianna Kiszczak ("Jarzębina") i Władysław Koczot ("Amarantu").

Nagrody III stopnia w postaci wydawnictw przyznano w tej dziedzinie: Renacie Blicharz ("Czarna porzeczka"), Józefowi Chojnackiemu ("Dereń"), Franciszkowi Cwalinie ("Thebozanna"), Sabinie Szymbor ("Malwa1") i Katarzynie Zychli ("Gałązka lawendy"), a wyróżnienia w formie druku w wydawnictwach Stowarzyszenia Twórców Ludowych przypadły: Joannie Bolimowskiej ("Ë"), Krystynie Borkowskiej ("Jaskółka"), Janowi Chmielowi ("Hóndraszek"), Łucji Gocek ("Malina"), Jadwidze Grabarz ("naumyślnie"), Halinie Graboś ("Młynarka"), Mirosławowi Kowalskiemu ("Zagon"), Wandzie Kozak ("Kokoryczka"), Zbigniewowi Kozakowi ("Skorpion"), Barbarze Kryszczuk ("Driada"), Andrzejowi Murańskiemu ("Jawor3"), Piotrowi M. Nowakowi ("Bolesław"), Janowi Zbigniewowi Piątkowskiemu ("Janko"), Zofii Roj-Mrozickiej ("Skorusa"), Bożenie Ronowskiej ("Kultik"), Władysławowi Sitkowskiemu ("Rozchodnik"), Reginie Świtoń ("Błękitna laguna") i Aleksandrze Zawackiej ("Malwa").

Wszystkie nagrody i wyróżnienia w poezji przyznano za zestawy utworów.

W prozie I nagrodę w wysokości 300 złotych otrzymała za nadesłany zestaw Elżbieta Wójtowicz ("Czeremcha"); II nagrodę – w wysokości 200 zł – przyznano również za zestaw Walerii Prochownik ("Kosodrzewina"); a III nagrodami (książkowymi) uhonorowano: Ewelinę Kuśkę
("Wyżyna") – za zestaw, Zdzisława Purchałę ("Topór") – za tekst Jednak tak było i Lilię Solę ("Waga1") – za opowiadanie Dola moja.

Wyróżnienia w prozie w postaci druku w wydawnictwach STL otrzymali: Magdalena Cybulska ("Megan") – za przekaz Śmierć, Elżbieta Grymel ("Mamulka") – za tekst anegdotyczny Ło archaniele Gabryelu a wielce pobożnej dziewicy, Genowefa Iwanek ("Wierność") – za zestaw, Jerzy Jastrzębski ("Praktykant") – za przekaz wspomnieniowy Racje ojca, Franciszka Ogonowska ("Jesień") – za tekst Opis wesela, Józef Sidoruk ("Głóg") – za opowiadanie Pastuchi i Jadwiga Solińska ("Cecelija") za zestaw.

W opinii jury poziom literacki nadesłanych wierszy tak jak w edycji ubiegłorocznej był wysoki i wyrównany. Dominowały utwory spójne myślowo i obrazowo, zmetaforyzowane, nasycone głęboką uczuciowością. W wielu lirykach zaznaczyła się duża podmiotowość, widoczna zwłaszcza w wyznaniach dotyczących kresu ziemskiego człowieka i jego losu pośmiertnego.

Nie zabrakło też rzewności i nostalgiczności w ukazywaniu dawnego świata wiejskiego. Można nawet mówić o jego kulcie, o zauroczeniu minionym życiem chłopskim, co łączy się z popularnością tekstów wspomnieniowych, wśród których panują niejako już kanoniczne postacie babci i dziadka oraz obrazy rodzinnej chaty wiejskiej. Na poziomie aksjologicznym akceptowane są więzi pokoleniowe i reguły moralne wykształcane przez rodzinę.

Osądowi poddano natomiast zdobycze cywilizacyjne, w których poeci dostrzegli zarówno korzyści ukonkretnione w postępie technicznym, jak i złe strony spowodowane zacieraniem przez nowoczesność spójni wspólnotowej wsi i jej swoistości kulturowych.

Zaangażowanie w aktualne sprawy społeczne i polityczne okazało się nieco większe niż przed rokiem, lecz i tak w sumie można je określić jako niewielkie. W tej sferze zainteresowań wyróżniły się utwory traktujące o problemach, wywoływanych przez współczesną emigrację i ilustrujące skutki porzucania wsi w celu realizowania się w innych dziedzinach. Pojawiły się też teksty piętnujące obecną klasę polityczną, przypominające tradycję "Solidarności" i podkreślające wartość ofiary za ojczyznę.

Refleksyjność uzewnętrzniła się przeważnie w wierszach autotematycznych oraz lirykach rozpatrujących jednostkowe doznania starości i samotności w wymiarze uniwersalnym. Ciekawie wypadły napisane z wyczuciem konwencji gatunkowej erotyki i teksty humorystyczne. Śladowo przewinęły się natomiast utwory, poświęcone patronowi konkursu – Janowi Pockowi i przedstawienia natury. Sporadycznie wystąpiły nawiązania do poetki folkloru i gwary, a już zupełnie zastanawia znikomość liryków religijnych.

Rozpatrywane przekazy prozatorskie odznaczyły się w wielu przypadkach, jak to miało również miejsce w poezji, sprawnością literacką. Znaleziono interesujące rozwiązania pisarskie, na przykład uwspółcześniające przetworzenia tradycyjnych motywów folklorystycznych, budowanie świata przedstawionego z perspektywy narratora chłopskiego, świadome posługiwanie się gwarą czy poetyzowanie rzeczywistości przez personifikacje. Podobnie jak w liryce zarysowała się przewaga wspomnień nad współczesnością.

W licznych opowieściach anegdotycznych humor i komizm podporządkowywano intencjom moralizującym. Wielokrotnie sięgano do znamiennych dla polskiej kultury ludowej wątków demonicznych i ustanawiano obopólne relacje ze sferą ponadzmysłową. Najciekawiej z aspektu poznawczego wypadły wszakże podawane w sfabularyzowanej postaci bogate treści wierzeniowe oraz tradycyjne zwyczaje i obrzędy.

Zdaniem jury mimo trudności finansowych, spowodowanych głównie brakiem wsparcia ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, konkurs należy kontynuować w formule "otwartej".

Przedsięwzięcie to stało się już bowiem trwałym czynnikiem ogólnopolskiego życia literackiego, umożliwia wymianę doświadczeń, scala środowiska twórcze, służy upowszechnieniu wartości kultury ludowej i etosu chłopskiego. Należy też usilnie dążyć do wykształcenia nowej postaci organizacyjnej, umożliwiającej funkcjonowanie tego już prawie czterdziestoletniego konkursu w obecnych warunkach ustrojowych.

Jury konkursu

TESTTT